Một góc tỉnh Bắc Ninh ngày nay.
Bắc Ninh là một tỉnh thuộc vùng Đồng bằng sông Hồng, Vùng thủ đô Hà Nội, Vùng kinh tế trọng điểm Bắc bộ. Bắc Ninh là trung tâm của xứ Kinh Bắc xưa, là cái nôi của dân ca Quan họ và đồng sở hữu các di sản hát then, ca trù, Tín ngưỡng thờ mẫu Việt Nam được ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Bắc Ninh cũng là 1 trong 3 nơi sở hữu Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử- Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn - Kiếp Bạc đã UNESCO được công nhận di sản thế giới.
Bắc Ninh hiện nay là một trong những địa phương phát triển năng động hàng đầu cả nước, đặc biệt trong lĩnh vực công nghiệp và thu hút đầu tư nước ngoài.
1. Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên
Trung tâm hành chính của tỉnh Bắc Ninh đặt tại phường Bắc Giang, cách trung tâm thủ đô Hà Nội khoảng 50 km về phía Đông Bắc, có vị trí địa lý:
Phía Bắc giáp tỉnh Lạng Sơn và tỉnh Thái Nguyên
Phía Tây giáp thủ đô Hà Nội
Phía Nam giáp thành phố Hải Phòng và tỉnh Hưng Yên
Phía Đông giáp tỉnh Quảng Ninh
Bắc Ninh có hệ thống giao thông kết nối thuận tiện gồm đường bộ, đường sắt và gần các tuyến giao thông huyết mạch quốc gia. Trong quy hoạch xây dựng, Bắc Ninh thuộc vùng thủ đô, ngoài ra, tỉnh còn nằm trên 2 hành lang kinh tế: Côn Minh- Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh và Nam Ninh - Lạng Sơn - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh.
Bắc Ninh có địa hình trải dài từ đồng bằng đến trung du và là vùng chuyển tiếp giữa vùng núi phía bắc với châu thổ sông Hồng ở phía nam. Vùng đồi núi thấp và đồng bằng trung du nằm kẹp giữa hai dãy núi hình cánh cung là cánh cung Đông Triều phía ở phía đông nam và cánh cung Bắc Sơn ở phía tây- bắc. Tại vùng núi phía đông bắc tỉnh, giáp với Quảng Ninh có khu rừng nguyên sinh Khe Rỗ rộng 7.153 ha với hệ động vật và thực vật phong phú...
Bắc Ninh có mạng lưới sông ngòi khá dày đặc, có 5 sông lớn chảy qua gồm sông Đuống, sông Cầu, sông Thái Bình, sông Thương và sông Lục Nam.
2. Tình hình phát triển kinh tế
Trong những năm gần đây, Bắc Ninh nổi lên là trung tâm công nghiệp lớn của cả nước. Tỉnh tập trung phát triển các khu công nghiệp, cụm công nghiệp hiện đại, thu hút nhiều tập đoàn đa quốc gia, đặc biệt trong lĩnh vực điện tử, công nghệ cao và sản xuất linh kiện. Nhờ đó, cơ cấu kinh tế của tỉnh chuyển dịch mạnh theo hướng công nghiệp - dịch vụ, đóng góp lớn vào ngân sách nhà nước.
Tốc độ tăng trưởng GRDP (tổng sản phẩm trên địa bàn) ước đạt 10,27% trong năm 2025, đứng thứ 5/34 tỉnh, thành phố cả nước. Đây là mức tăng trưởng cao và thuộc nhóm dẫn đầu cả nước.
Công nghiệp và xây dựng tiếp tục là động lực chính, với mức tăng khoảng +11,5%, đóng góp hơn 70% giá trị gia tăng của toàn tỉnh.
Dịch vụ và nông-lâm-ngư nghiệp cũng tăng trưởng tích cực, góp phần đa dạng hóa cơ cấu kinh tế.
Bắc Ninh thu hút vốn đầu tư mạnh mẽ trong năm 2025 với tổng vốn các dự án đạt khoảng 20 tỷ USD, trong đó vốn FDI (đầu tư trực tiếp nước ngoài) đạt khoảng 5,73 tỷ USD, xếp thứ 2 cả nước về thu hút FDI (chỉ sau TP. HCM).
Toàn tỉnh có hơn 7.600 doanh nghiệp mới thành lập, nâng tổng số doanh nghiệp lên gần 50.000 dự án hoạt động. Các ngành thu hút đầu tư lớn tập trung ở sản xuất điện tử, linh kiện, logistics và bất động sản.
Định hướng sau 2025.
* Tỉnh tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, đơn giản hóa thủ tục, ứng dụng chuyển đổi số để tạo môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi.
* Dựa trên kết quả 2025, Bắc Ninh đặt mục tiêu tăng trưởng cao hơn trong năm 2026 (khoảng 12,5 - 13%), tiếp tục phát huy lợi thế công nghiệp và thu hút FDI, đồng thời nâng cao chất lượng sống của người dân.
3. Văn hóa - xã hội
Bắc Ninh là vùng đất giàu truyền thống lịch sử và văn hóa, được xem là cái nôi của dân ca Quan họ Bắc Ninh, di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Tỉnh có nhiều lễ hội truyền thống, di tích lịch sử - văn hóa có giá trị, góp phần bảo tồn bản sắc dân tộc song song với phát triển kinh tế hiện đại.
Lĩnh vực giáo dục, y tế và an sinh xã hội tiếp tục được quan tâm đầu tư. Đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao, diện mạo đô thị và nông thôn có nhiều đổi mới tích cực.
4. Định hướng phát triển hiện nay
Trong giai đoạn hiện nay, Bắc Ninh hướng tới phát triển bền vững, nâng cao chất lượng tăng trưởng, chú trọng bảo vệ môi trường, phát triển đô thị thông minh và kinh tế tri thức. Tỉnh tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và giữ gìn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.
Với vị trí chiến lược, nền tảng văn hóa lâu đời và tốc độ phát triển kinh tế ấn tượng, Bắc Ninh hiện nay đang khẳng định vai trò là một trong những tỉnh phát triển năng động của miền Bắc và cả nước, hướng tới mục tiêu trở thành đô thị hiện đại, văn minh trong tương lai.
